Xiegu G-90 - funkcjonalność filtra cyfrowego

Filtrowanie "na miarę potrzeb"

W transceiverze SDR (Software Defined Radio) G-90 firmy Xiegu wykorzystano 24b przetwornik ADC/DAC z próbkowaniem 48kb/s.

Szukając odpowiedniego opisu funkcjonalności fitra cyfrowego na stronie 46-48 oryginalnej instrukcji (v. 1.04, wersja XieguTech 1.00.03: s. 26.) znajdziesz jedynie kilka zdań związanych z jego funkcjonowaniem.

W rzeczywistości ten lakoniczny opis dotyczy wyłącznie działania przycisków: FUNC+F-L oraz FUNC+F-H. I to tyle.

Ten opis (niestety) jest nie tylko niekompletny, ale (w przypadku niektórych wersji firmware) wręcz... nieaktualny!

W części dotyczącej funkcjonowania przycisków F-L oraz F-H w zasadzie niewiele się zmieniło.

O ile masz firmware w wersji co najmniej 1.73 to w przypadku przycisku wielofunkcyjnego (lewy, dolny, określany też jako "MFC" (Multifunctional Control Knob)) wprowadzono istotne zmiany.

W zależności od wybranej metody zmian parametrów filtra cyfrowego do strojenia służą albo:

"Regulatory" strojonego filtru cyfrowego

  • (poprzedzone wciśnięciem przycisku FUNC) przyciski: F-L oraz F-H, strojenie głównym (prawym) pokrętłem (VFO) na panelu przednim, albo
  • poprzez krótkie, pojedyńcze lub dwukrotnego wciśnięcie lewego, dolnego pokrętła (MFC). Parametry filtru zmieniane poprzez kręcenie pokrętłem MFC.

Zanim przejdę do opisu metod zmian parametrów filtu wspomnę jedynie, że (od wersji 1.73 - w górę - firmware) scharakteryzowany jest on następującymi parametrami:

  • F-L - dolna częstotliwość odcięcia,
  • F-H - górna częstotliwość odcięcia,
  • B - pasmo przepustowe filtru,
  • C - częstotliwość środkowa filtru.

Warto też wiedzieć, że fabryczne filtry Xiegu G-90 (tj. zdefiniowane przez producenta) mają parametry zależne od trybu (MODE).

W nawiasach dla F-L oraz F-H podano w Hz dolne i górne wartości graniczne:

  • USB/LSB: F-L=300Hz (100-1200), F-H=2700Hz (1800-3000), B=2400Hz , C=1500Hz,
  • AM: F-L=100Hz (100-1000), F-H=3600Hz (3000-5500), B=3500Hz , C=1850Hz,
  • CWR/CW: F-L=550Hz (400-800), F-H=1050Hz (850-1200), B=500Hz , C=800Hz.

Zmiana dolnej i górnej częstotliwości odcięcia filtru (przykład dla USB/LSB)

Parametry filtru

Zacznę od metody poprzednio dostępnej (wersje firmware<1.73). Pozwala ona na zmiany: dolnej częstotliwości odcięcia (F-L) oraz górnej częstotliwości odcięcia (F-H).

Obszar pasma przepustowego maksymalnie szerokiego filtru (B=2900Hz, F-L=100Hz, F-H=3000Hz stanowi szare tło wyświetlonego (w kolorze pomarańczowym) rzeczywistego pasma przepustowego.

Aby wykonać procedurę zmiany opisanych powyżej częstotliwości należy:

  • wcisnąć przycisk FUNC, zapali się kontrolka pod przyciskiem FUNC (blokuje to przyciski: MODE i BAND),
  • wciśnąć przycisk F-L (dolna częstotliwość odcięcia). Nad lewym zboczem graficznej prezentacji charakterystyki filtra pojawi się biały trójkąt (marker).Zmiana dolnej i górnej częstotliwości odcięcia filtruJednocześnie po lewej stronie ekranu (nad wodospadem) pojawi się w kolorze czerwonym wartość dolnej częstotliwości odcięcia, np. L=300. Kręcąc głównym pokrętłem możemy zmieniać wartość w zakresie 100-1200,
  • wciśnąć przycisk F-H (górna częstotliwość odcięcia). Nad prawym zboczem graficznej prezentacji charakterystyki filtra pojawi się biały trójkąt (marker).
    Po lewej stronie ekranu (nad wodospadem) pojawi się w kolorze czerwonym wartość górnej częstotliwości odcięcia, np. L=2700. Kręcąc głównym pokrętłem możemy zmieniać wartość w zakresie 1800-3000.
  • By zakończyć procedurę (koniecznie!) po ustawieniu odpowiednich wartości częstotliwości odcięcia krótko wciśnij główne pokrętło (VFO). Zgaśnie wtedy kontrolka klawisza FUNC, a nad wykresem filtru pojawi się wartość pasma przepustowego (np. B2300).

    Uwaga:
    Jeśli w trakcie zmiany F-L lub F-H wyłączysz (wciśniesz) przycisk FUNC jego kontrolka zgaśnie, ale... procedura zmiany ich wartości nadal jest aktywna!
    Nad modyfikowaną częstotliwością odcięcia nadal widoczny jest marker, kręcąc głównym pokrętłem (VFO) zmieniamy wartość. Z tym, że np. blokada zmiany trybu (MODE) i pasma (BAND) już nie działa
    . Z wszelkimi tego konsekwencjami! :/

Zmiana częstotliwości środkowej oraz pasma przepustowego filtru (przykład dla USB/LSB)

Zmiana częstotliwości środkowej i szerokości pasma

Niestety:

  • po pierwsze w tej kwestii instrukcje milczą lub zawierają jedynie enigmatyczny wpis, że od firmware 1.73 poprzednia funkcjonalność MFC (obsługa Squelch'a) została porzucona, a obecnie krótkie wciśnięcie służy opisanej poniżej procedurze,
  • po drugie: często funkcjonalność pokrętła MFC związana z obsługą filtra cyfrowego (uzyskiwana poprzez jego krótkie wciśnięcie) pozostaje przez użytkowników niezauważona.
    Wynika to z faktu wyeksponowania w instrukcji (s. 17, manual XieguTech, V1.00.03) funkcjonalności przypisania do niego zmian (definiowanych przez użytkownika) takich jak:
    • częstotliwości z krokiem 100kHz,
    • ustawianie (poziomu) Squelch'a (SQL),
    • poziomu mocy wyjściowej,
    • obsługi klucza telegraficznego czy też
    • poziomu analizatora widma (skali FFT).
    Zwróć uwagę do tych (wyżej wymienionych) funkcji uzyskujesz dostęp poprzez samo pokręcenie pokrętłem MFC.
    Natomiast filtr cyfrowy zmodyfikujesz dopiero po krótkim wciśnięciu pokrętła MFC! Późniejsze kręcenie pokrętłem zmodyfikuje parametry filtra.
    A temu zagadnieniu - nawet w nowszych wersjach instrukcji - poświęcono 2-3 zdania.

Aby wykonać procedurę zmiany częstotliwości środkowej filtru i/lub jego pasma przepustowego należy:

  • wcisnąć krótko pokrętło wielofunkcyjne (MFC, lewe, dolne). Nad graficzną prezentacją charakterystyki filtra pojawi cię napis np. C1750, co oznacza częstotliwość środkową filtru 1750Hz. Kręcąc pokrętłem wielofunkcyjnym (MFC) możemy zmieniać wartość częstotliwości środkowej filtra. W przybliżeniu może wynosić ona:
    C=[F-Lmin]+([F-H] - [F-L]),
    gdzie F-Lmin to minimalna, dolna częstotliwość odczięcia filtru,
  • ponownie krótko wcisnąć pokrętło wielofunkcyjne (MFC). Jeśli dwukrotnie ("raz za razem") wciśniemy MFC bezpośrednio wchodzimy do procedury zmiany szerokości pasma. Na graficznej prezentacji charakterystyki filtra pojawiają się dwie pionowe, zielone linie wskazujące częstotliwości odcięcia oraz wartość szerokości pasma np. B2450.
  • Manewrowanie filtremZwróć uwagę na fakt, że w trakcie procedur zmian: częstotliwości środkowej filtra i/lub szerokości jego pasma przepustowego pokrętło główne (VFO) zachowuje pełną funkcjonalność.
    I tak korzystając z pokrętła MFC oraz VFO można dobrać parametry filtra dla konkretnych warunków, jednocześnie zachowując możliwości korygowania częstotliwości pracy .
  • zakończenie procedury zmian następuje po kolejnym (trzecim) krótkim wciśnięciu pokrętła wielofunkcyjnego (MFC).

Oczywiście każdy z nas z czasem wypracuje własny "styl" dobierania ustawień filtra. Zbierając doświadczenia w użytkowaniu mego Xiegu G-90 najbardziej "pasuje" mi następujący algorytm:

  • dostrajam się do korespondenta (pokrętło VFO),
  • przy ustawionej wcześniej szerokości pasma przepustowego filtru (np. 2400Hz) wciskam raz pokrętło MFC (uruchomienie ustawienia środka pasma przepustowego). Trzeba pamiętać, że ograniczeniem przestrajania jest sytuacja, gdy dolna (lub górna) częstotliwość odcięcia filtru dojdzie do wartości granicznej (widocznej jako szare tło przepustowości filtru. Maksymalna szerokość pasma przepustowego zależna jest od wybranego trybu (MODE),
  • następnie po kolejnym wciśnięciu MFC mogę zawęzić lub rozszerzyć pasmo przepustowe filtru. Zauważ, że proces ten jest "symetryczny" względem częstotliwości środkowej filtru, ustawionej w poprzednim kroku.
  • zatwierdzenie wybranych ustawień następuje po trzecim wciśnięciu pokrętła MFC,
  • jeśli potrzebna jest dodatkowa korekta przedniego i/lub tylnego zbocza (np. ze względu na spletter) można w tym celu wykorzystać z przyciskiem FUNC przyciski F-L i/lub F-H.

Podobnie jak w przypadku innych ustawień i te zależne są wyłącznie od potrzeb i upodobań użytkownika. Opisany tryb dotyczy wersji 1.73 firmware i być może funkcjonalności urządzenia ulegną kolejnym modyfikacjom po ukazaniu się następnych wersji.

Jeśli jesteś zainteresowany innymi zagadnieniami (związanymi nie tylko z transceiverem G-90) zapraszam do Warsztatu krótkofalowca.