SDR, RTL-SDR - jak zacząć?

Spis treści

Software Defined RadioRadio programowalne (Software Defined Radio, SDR) to system radiokomunikacji, w którym elementy tradycyjnie implementowane sprzętowo (np. mieszacze, filtry, wzmacniacze, modulatory/demodulatory, detektory itp.) realizowane są w oparciu o oprogramowanie zainstalowanym na PC (lub innych urządzeniach o podobnych funkcjach).

Warto odwiedzić GnuRadio.orgSama koncepcja SDR nie jest nowa. Wiele informacji na jej temat znajdziesz na stronach GnuRadio.org czy też stronach Wikipedii poświęconych technice SDR.

Większość procesów przetwarzania sygnałów (radiowych, akustycznych, itd.) przez wiele lat było jedynie przedmiotem analiz teoretycznych. Obecny, szybki rozwój możliwości cyfrowych układów elektronicznych sprawił, że  zostały one praktycznie zrealizowane. A możliwości współczesnych komputerów pozwalają skorzystać z tych projektów. Niemal każdemu.

Niniejszy opis dotyczy instalacji prostego tunera DVB-T (nazywanego dalej tunerem) pod systemem Linux (Debian, Ubuntu, Mint, itp.) i takim skonfigurowaniu OS'a, by móc bezproblemowo wykorzystać go jako urządzenie SDR.

Od czego zacząć?

Dongle, stick DVB-T czyli tuner DVB-t na USBZakup prostych (i atrakcyjnych cenowo?) tunerów dedykowanych dla komputerów PC jest chyba najprostszą drogą do poznania technik odbioru sygnałów radiowych przy pomocy urządzeń SDR.

Warte zapamiętania jest jednak to, że często (choć nie zawsze!) cena bywa wykładnikiem możliwości urządzenia.

Te za <50zł wielkich nie mają. Ale (niektóre z tych za) >300zł też nie zachwycają. Warto więc poczytać. Zwłaszcza artykuły niesponsorowane.Nowsza wersja

System odbiorczy to: dobra antena (co krótkofalowców nie dziwi), adekwatny do potrzeb sprzęt czyli tuner oraz komputer PC (u mnie: z systemem operacyjnym Linux).

LinRadOczywiście na komputerze muszą zostać zainstalowane odpowiednie sterowniki oraz oprogramowanie (Linrad, Gqrx, CubicSDR, itd., ale to temat na odrębny artykuł).

Testy przeprowadzone dla komercyjnych stacji UKF-FM pozwoliły poznać funkcjonalność poszczególnych programów.

GqrxIstotna jest świadomość, że (funkcjonalnie) czym innym jest tuner DVB-T (i przypisane do niego sterowniki oraz oprogramowanie), a czym innym tuner RTL-SDR, które wymaga własnych, zupełnie innych sterowników oraz odmiennej ich konfiguracji. Są to rozwiązania alternatywne. Albo jedno, albo drugie.

W dalszej części opisu używam określenia "tuner", które odnosi się do fizycznego urządzenia (dongle, stick) podłączonego do gniazda USB komputera. Natomiast jego funkcje zostaną określone przez odpowiednio dobrane sterowniki i oprogramowanie aplikacyjne.

Dalsza część artykułu będzie poświęcona bardziej zagadnieniom programowym (sterowniki, oprogramowanie) niż sprzętowym, gdyż to oprogramowanie  pozwoli wykorzystać możliwości tunera. I komputera. Ale tuner (dongle) miej cały czas "pod ręką".CubicSDR

Instalacja i uruchomienie tunera RTL-SDR na komputerze (z Linuksem) nie jest skomplikowane. Wymaga jednak realizacji odpowiedniego scenariusza (chronologii) wykonywanych procedur. Zanim przystąpisz do dalszych działań (o ile nie zrobiłeś tego wcześniej) warto zapoznać się z artykułem: Automake, build-essential, cmake... na dobry start, gdzie opisałem czynności związane z przygotowaniem systemu Linux do samodzielnej kompilacji kodów źródłowych.

Wskazane procedury winny zostać wykonane w trybie znakowym lub w oknie terminala uruchomionego w trybie graficznym. Jeśli nie zostało zaznaczone inaczej ich wykonywane nie wymaga uprawnień superusera - root'a. Często jednak będziemy korzystali z "sudo"!

Podłączenie tunera do komputera (wbrew oczekiwaniom) nie daje od razu możliwości odbioru sygnałów przy pomocy aplikacji dedykowanych dla urządzeń SDR. A dokładniej RTL-SDR.